Misconceptions about antibiotic use
ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับการใช้ยาปฏิชีวนะ
ยาปฏิชีวนะไม่ใช่ยาที่ใช้รักษาอาการเจ็บป่วยได้ทุกชนิด
ยาปฏิชีวนะคืออะไร?
ยาปฏิชีวนะ (Antibiotics) เป็นยาที่ใช้รักษาการติดเชื้อที่เกิดจาก แบคทีเรีย โดยออกฤทธิ์ยับยั้งการเจริญเติบโตหรือกำจัดแบคทีเรียบางชนิด
ในทางกลับกัน ยาปฏิชีวนะ ไม่สามารถรักษาการติดเชื้อไวรัส เช่น ไข้หวัดและไข้หวัดใหญ่ได้
5 ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยเกี่ยวกับยาปฏิชีวนะ
1. เป็นหวัดหรือมีน้ำมูก ต้องกินยาปฏิชีวนะ
ไม่เสมอไป
อาการหวัด ไอ น้ำมูก หรือเจ็บคอจำนวนมากมีสาเหตุจากไวรัส ซึ่งยาปฏิชีวนะไม่สามารถกำจัดไวรัสได้ ดังนั้นการมีอาการเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าจำเป็นต้องใช้ยาปฏิชีวนะเสมอไป
2. กินยาปฏิชีวนะแล้วจะหายเร็วขึ้น
ไม่จริงในกรณีที่ไม่ได้เกิดจากแบคทีเรีย
หากอาการเกิดจากไวรัส การรับประทานยาปฏิชีวนะไม่ได้ช่วยให้โรคหายเร็วขึ้น และยังอาจทำให้เกิดผลข้างเคียงโดยไม่จำเป็น เช่น คลื่นไส้ ท้องเสีย ผื่น หรืออาการแพ้ยา
3. ยาปฏิชีวนะเป็นยาที่แรง ยิ่งกินยิ่งดี
ไม่ใช่
ยาปฏิชีวนะแต่ละชนิดเหมาะกับเชื้อแบคทีเรียแตกต่างกัน การเลือกยาและขนาดยาจึงควรเหมาะสมกับชนิดของการติดเชื้อและผู้ป่วย การใช้ยาที่ไม่จำเป็นหรือใช้ไม่เหมาะสมอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อเชื้อดื้อยา
4. อาการดีขึ้นแล้ว หยุดยาเองได้เลย
ไม่ควรปรับหรือหยุดยาเอง
หากได้รับยาปฏิชีวนะจากแพทย์หรือบุคลากรทางการแพทย์ ควรใช้ตามคำแนะนำที่ได้รับ หากมีอาการผิดปกติหรือมีผลข้างเคียง ควรติดต่อผู้ให้การรักษาเพื่อขอคำแนะนำ แทนการปรับยาเอง
5. ยาที่เหลือจากครั้งก่อน เก็บไว้ใช้ครั้งต่อไปได้
ไม่แนะนำ
ยาปฏิชีวนะที่เหลืออาจไม่เหมาะกับอาการหรือเชื้อที่กำลังเป็นอยู่ และการนำยาของผู้อื่นมาใช้ก็มีความเสี่ยงเช่นกัน WHO แนะนำให้ใช้ยาปฏิชีวนะอย่างเหมาะสมและหลีกเลี่ยงการใช้ยาโดยไม่จำเป็น
แล้วเชื้อดื้อยาคืออะไร?
เชื้อดื้อยาเกิดขึ้นเมื่อจุลชีพ โดยเฉพาะแบคทีเรีย สามารถต้านทานยาที่ใช้รักษาได้ ทำให้การติดเชื้อบางชนิดรักษาได้ยากขึ้นและอาจต้องใช้ยาที่มีความเหมาะสมเฉพาะมากขึ้น
การใช้ยาปฏิชีวนะมากเกินความจำเป็นหรือใช้ไม่เหมาะสมเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่เร่งให้เกิดและแพร่กระจายของเชื้อดื้อยา
ใช้ยาปฏิชีวนะอย่างไรให้เหมาะสม?
- ใช้เมื่อมีข้อบ่งชี้ที่เหมาะสม
- ไม่ซื้อยาปฏิชีวนะมารับประทานเองโดยไม่ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
- ไม่ใช้ยาของผู้อื่น
- ไม่แบ่งยาให้ผู้อื่น
- รับประทานตามขนาดและวิธีใช้ที่ได้รับคำแนะนำ
- หากเกิดอาการผิดปกติหรือสงสัยว่าแพ้ยา ควรติดต่อบุคลากรทางการแพทย์
- หากไม่แน่ใจว่าอาการของตนเองจำเป็นต้องใช้ยาปฏิชีวนะหรือไม่ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์
สรุป
ยาปฏิชีวนะมีประโยชน์เมื่อใช้ถูกโรค ถูกชนิด และเหมาะสมกับผู้ป่วย แต่ไม่ใช่ยาสำหรับรักษาอาการติดเชื้อทุกประเภท โดยเฉพาะโรคที่เกิดจากไวรัส
การใช้ยาปฏิชีวนะอย่างเหมาะสมไม่เพียงช่วยลดความเสี่ยงจากผลข้างเคียง แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของการช่วยชะลอปัญหาเชื้อดื้อยาในระยะยาว
ไม่แน่ใจว่าอาการของคุณจำเป็นต้องใช้ยาปฏิชีวนะหรือไม่?
ปรึกษาเภสัชกรหรือบุคลากรทางการแพทย์ก่อนเลือกใช้ยา เพื่อให้ได้รับคำแนะนำที่เหมาะสมกับอาการของแต่ละบุคคล
หมายเหตุ: บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ข้อมูลทั่วไป ไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัยหรือคำแนะนำเฉพาะบุคคลจากแพทย์หรือเภสัชกรได้
